> ## Content Index > Fetch the complete content index at: https://uluslarotesi.com/llms.txt > Use this file to discover other available public pages before exploring further. # Sırbistan’da Vučić’i Kim Devirdi? Öğrenci Hareketinin Zaferi ve İktidarın Yeni Sınavı - URL: https://uluslarotesi.com/sirbistanda-vucici-kim-devirdi/ - Published: 2026-10-26T09:00:00.000Z - Updated: 2026-11-02T10:57:29.000Z - Description: Öğrenci hareketi sokak protestolarını seçim zaferine dönüştürdü. Asıl soru, Vučić karşıtlığının sağladığı birlikteliğin iktidarda da sürüp sürmeyeceği. - Author: Baran Sarıateş - Tags: Avrupa, Analiz Sırbistan'da 25 Ekim'de gerçekleştirilen erken parlamento seçimleri, ülkenin son 14 yılına damga vuran Aleksandar Vučić ve Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) iktidar üstünlüğünü sona erdiren bir sonuç ortaya çıkardı. Öğrenci hareketinin desteklediği Öğrenci Listesi, 26 Ekim sabahı açıklanan resmî ön sonuçlara göre oyların %52,65'ini alırken Vučić'in öncülüğündeki ittifak %39,22'de kaldı. Fakat Sırbistan'da yaşanan gelişmeyi yalnızca bir seçim yenilgisi olarak değerlendirmek yeterli değil. Daha önemli bir soru var: **Vučić'in iktidarına son veren bu hareket, nasıl bir siyasi yapı ve Sırbistan'ı hangi yöne taşıyacak?** Öğrencilerin seçim zaferini, her şeyden önce, uzun yıllardır gündemde olan yolsuzluk, kayırmacılık ve devlet kurumlarının siyasallaşmasına yönelik toplumsal tepkinin sandıktaki karşılığı olarak okumak gerekiyor. Nitekim 2024 yılında Novi Sad'daki tren istasyonunda yaşanan facia, yalnızca bir altyapı sorunu olarak kalmadı; kamu kaynaklarının kullanımı ve devletin hesap verebilirliği üzerine çok daha geniş bir tartışmanın başlangıcı oldu. Ancak bu zaferi belirli bir ideolojinin veya dış politika çizgisinin kesin başarısı olarak değerlendirmek için henüz erken. Öğrenci hareketinin bugüne kadarki en dikkat çekici özelliği, farklı siyasi ve toplumsal kesimleri ortak talepler etrafında birleştirebilmiş olması. Asıl soru, Vučić karşıtlığının sağladığı bu birlikteliğin iktidar döneminde de korunup korunamayacağı. ## Bir tren istasyonu faciasından iktidar değişimine 1 Kasım 2024'te Novi Sad'daki tren istasyonunun beton saçağının çökmesi sonucunda 16 kişi hayatını kaybetti. İstasyonun yakın zamanda yenilenmiş olması, kamu ihalelerinde usulsüzlük ve denetimsizlik iddialarını gündeme taşıdı. Öğrencilerin sorumluların hesap vermesi çağrısıyla başlattığı protestolar kısa sürede üniversite boykotlarına ve ülke genelinde gösterilere dönüştü. 28 Ocak 2025'te Başbakan Miloš Vučević'in istifası dahi hareketi sona erdirmedi. Mart ayında Belgrad'da düzenlenen büyük gösteriler, protestoların artık yalnızca öğrencilerle sınırlı olmadığını gösterdi. Öğretmenler, çiftçiler, işçiler ve farklı toplumsal kesimler harekete katıldı. Ancak hareketin siyasi açıdan en önemli dönüşümü, protestoları bir seçim örgütlenmesine dönüştürmesiyle yaşandı. Öğrenciler, geleneksel muhalefet partilerinin yerine kendi belirledikleri adaylarla siyasete girme kararı aldı. Böylece başlangıçta bir facianın sorumlularını arayan toplumsal hareket, iki yıl içerisinde ülkedeki iktidar yapısına meydan okuyan bir siyasi güce dönüştü. ## Vučić'i devirenler kim? Hareketi klasik anlamda solcu, liberal veya Batı yanlısı bir siyasi yapı olarak tanımlamak şimdilik yeterli değil. Öğrenci hareketinin temel ortak paydası, yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının yeniden işler hale getirilmesi, liyakat, yargı bağımsızlığı ve Vučić yönetiminin sona erdirilmesiydi. Bu noktada Sırbistan'da alışılmış parti örgütlenmelerinden farklı bir model ortaya çıktı. Öğrenciler kararlarını üniversitelerde oluşturdukları *plenum* adı verilen genel kurullarda aldı. Adayların belirlenmesinde de aynı yöntem izlendi. Öğrenci Listesi'ne doğrudan öğrenciler yerine akademisyenler, doktorlar, hukukçular, sanatçılar, ekonomistler, sporcular ve farklı mesleklerden isimler dahil edildi. Listenin ilk sırasında kardiyolog ve üniversite profesörü **Ilija Srdanović** bulunuyor. Eski Sırbistan Merkez Bankası Başkanı **Dejan Šoškić**, eski basketbolcu **Dejan Bodiroga**, oyuncu **Tihomir Stanić** ve öğrenci hareketi adına açıklamalar yapan akademisyen **Radomir Šajčić** de öne çıkan isimler arasında. Burada önemli olan, bu isimlerin tamamını hareketin siyasi veya ideolojik liderleri olarak görmemek. Hareketin örgütlenme anlayışı, bireysel liderlikten ziyade öğrenci kurullarının kolektif karar alma süreçlerine dayanıyor. Ancak bu yapı beraberinde önemli bir soruyu da getiriyor: Muhalefette ortak hareket etmeyi sağlayan kolektif karar alma mekanizması, devlet yönetiminde de aynı şekilde işleyebilecek mi? Bir protesto hareketi için farklı görüşleri aynı masada buluşturmak önemli bir avantaj olabilir. Fakat ekonomi yönetimi, dış politika, kamu kaynaklarının dağıtımı ve güvenlik gibi alanlarda somut kararlar alınmaya başlandığında, aynı farklılıklar siyasi anlaşmazlıklara da dönüşebilir. ## Peki, Rusya'ya mı yoksa Avrupa Birliği'ne mi yakınlar? Sırbistan'daki seçim sonucunu uluslararası ilişkiler açısından önemli kılan başlıklardan biri de bu. Vučić yönetimi, uzun yıllar boyunca Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerini sürdürürken Rusya'yla yakın ilişkilerini korudu ve Çin yatırımlarından yararlandı. Öğrenci hareketinin zaferi, bu dengelerin nasıl değişeceği sorusunu gündeme taşıdı. Ancak yeni hareketin açıklanan pozisyonları, Sırbistan'ın doğrudan Batı eksenine geçeceği yönünde kesin bir sonuca ulaşmamıza izin vermiyor. **Rusya:** Öğrenci hareketi, 30 Eylül'de açıkladığı tutumunda Rusya'ya yaptırım uygulanmamasını savundu. Bu yaklaşım, Vučić yönetiminden tamamen kopuş anlamına gelmiyor. **Avrupa Birliği:** Hareket, AB'yi Sırbistan'ın önemli ekonomik ortaklarından biri olarak görüyor ve iş birliğinin geliştirilmesini savunuyor. Ancak üyeliğe koşulsuz bir yaklaşım benimsemiyor. Dış politika programında AB üyeliğine yönelik açık bir taahhüt bulunmuyor; üyeliğin halkın kararına bırakılması yaklaşımı öne çıkıyor. **NATO ve Kosova:** Öğrenci Listesi askerî tarafsızlık ilkesinin sürdürülmesini savunuyor. Kosova'yı Sırbistan'ın ayrılmaz bir parçası olarak kabul ediyor ve bağımsızlığının tanınmasına karşı çıkıyor. Bu tutum, AB ile ilişkilerde çözülmesi gereken önemli diplomatik meselelerden birini oluşturuyor. Dolayısıyla Sırbistan'da yaşanan iktidar değişiminin otomatik olarak bir jeopolitik eksen değişikliği yaratacağını söylemek doğru değil. İç siyasette kurumsal reform talebiyle birleşen aktörlerin dış politikada da aynı ölçüde ortak hareket edip edemeyeceği henüz sınanmış değil. ## İdeolojik birliktelik mi, ortak bir karşıtlık mı? Öğrenci hareketinin seçim zaferinde dikkat çeken bir başka nokta, farklı toplumsal kimlikleri bir araya getirebilmesi. Serbestiyet'te Yunus Emre Erdölen'in aktardığı örneklerden biri, Sırp ve Boşnak öğrencilerin protestolarda birlikte hareket etmesi. Novi Sad ile Boşnak nüfusun yoğun olduğu Novi Pazar arasındaki tarihsel ve toplumsal farklılıklar düşünüldüğünde bu birliktelik, hareketin yalnızca büyük şehirlerdeki üniversitelilerle sınırlı kalmadığını gösteriyor. Ancak ortak bir siyasi karşıtlık etrafında birleşmekle ortak bir yönetim anlayışı oluşturmak birbirinden farklı. Öğrenci Listesi'nin yargı bağımsızlığı, kamu ihalelerinde şeffaflık, liyakat, medya özgürlüğü, çalışma koşulları ve sosyal politikalar gibi alanlarda açıklanmış vaatleri bulunuyor. Dolayısıyla hareketin hiçbir siyasi programı olmadığını söyleyemeyiz. Bununla birlikte bu vaatlerin iktidar döneminde hangi önceliklerle, hangi ekonomik kaynaklarla ve nasıl bir yönetim modeliyle hayata geçirileceği henüz belirsiz. Özellikle kamu harcamaları, vergi politikaları, dış yatırımlar, Avrupa Birliği üyeliği ve Rusya ile ilişkiler gibi başlıklarda karar almak gerektiğinde, hareketi bir arada tutan siyasi uzlaşının sınırları da ortaya çıkacak. Üstelik Vučić döneminde oluşan kurumsal yapının değiştirilmesi yalnızca seçim kazanmakla mümkün değil. Devlet kurumlarının bağımsızlığı, kamu yönetiminde liyakat ve yolsuzluk iddialarına ilişkin soruşturmaların nasıl yürütüleceği yeni yönetimin karşı karşıya kalacağı somut meseleler arasında. ## Asıl sınav iktidarla başlayacak Sırbistan'da öğrenci hareketi, sokak protestolarını seçim başarısına dönüştürerek önemli bir siyasi eşik aştı. Ancak önümüzdeki dönemde hareketin başarısını değerlendirmek için yalnızca Vučić'in yenilgisine bakmak yeterli olmayacak. Bir tarafta yolsuzlukla mücadele ve kurumsal reformlar konusunda ortaklaşan geniş bir toplumsal hareket, diğer tarafta farklı ekonomik, ideolojik ve dış politika öncelikleri bulunan aktörler var. Muhalefette ortak bir hedefe karşı mücadele etmek, farklılıkların ikinci plana itilmesini sağlayabilir. İktidarda ise aynı farklılıklar, alınması gereken kararlar üzerinden yeniden görünür hale gelir. Bu nedenle Sırbistan'da seçimlerin ardından ortaya çıkan en önemli soru, yeni yönetimin Batı'ya mı yoksa Rusya'ya mı yakın olacağından önce, **Vučić karşısında oluşan siyasi birlikteliğin ülkeyi yönetebilecek, kendi içinde tutarlı ve sürdürülebilir bir programa dönüşüp dönüşmeyeceğidir.** Sırbistan'da seçim sonucu değişti. Şimdi değişimin devlet yönetimine nasıl yansıyacağını göreceğiz. --- ### Kaynaklar - [Sırbistan Seçim Komisyonu ilk sonuçları](https://www.srbija.gov.rs/vest/en/290649/latest-rik-data-student-list-wins-5265-united-serbia-3922-of-vote.php?ref=uluslarotesi.com) - [Serbestiyet, Yunus Emre Erdölen](https://serbestiyet.com/featured/sirbistan-secimleri-protestocu-ogrencilerin-sandik-devrimi-252176/?ref=uluslarotesi.com) - [Birleşik Krallık Avam Kamarası araştırması](https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-12267/?ref=uluslarotesi.com) ### Not Bu yazı, 26 Ekim sabahı açıklanan ilk ön sonuçlara göre kaleme alınmıştır. 1 Kasım'da bazı sandıklarda oylama tekrarlanmıştır. Yazıdaki oy oranları kesin sonuçlar değil, o tarihteki ilk açıklamadır. *Araştırma ve metin düzenlemede yapay zekâ desteği kullanılmıştır.*